عقل محض و حقوق بشر نوشته امین قضایی، توسط انتشارات مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران منتشر شد. این کتاب به بررسی و نظریه در خصوص بنیادین حقوق بشر می پردازد.
“بر پایه چه قانونی یک حکومت باید به آزادی بیان، آزادی تحزب و تشکل اعطا کند؟” این سوالی است که امین قضایی در آغاز کتاب می پرسد. او سپس پاسخ های رایج به این پرسش مهم را بر می شمرد و بیان می کند هیچ یک از آن نمی تواند توجیهی عقلانی را برای الزام حکومت به حقوق بشر به دست بدهد.
نویسنده در برابر توجیه های متکی به عواطف و احساسات برای دعوی حقوق بشر، استدلال های عقلانی و نظری را می دهد. همزمان این است که اعلامیه حقوق بشر نیز با این که متقاعد کننده به نظر می رسد، اما مفاهیم عقلانی برای حمایت صدق دعوی حقوق بشر در اختیار نمی گذارد.
با این اوصاف تنها یک راه برای گیر انداختن ناقضان حقوق بشر باقی می ماند و آن هم پناه بردن به پشتوانه نظری و فلسفی است. روشی که با بکارگیری مفاهیم و اصول عقلانی محض، حقوق بشر را به عنوان گفتمانی نامشروط، جهان شمول و پیشینی اثبات کرده و عرصه را بر ناقضان حقوق بشر تنگ می کند. نویسنده برای این کار «نظریه حقوق پیشینی» را معرفی و اندازه دقیق را برای تعیین آن تعریف میکند: «فرد مجاز به انجام هر عملی است، مگر این که عمل وی مانع از عمل دیگران شود».
اما این پایان راه نیست، از آن جایی که نویسنده حقوق بشر را نه صرفاً یک ادعای نتایج مسلم اصول عقلانی غیرقابل انکار میداند «سیستمی» ارائه میکند که علاوه بر این که موضوعات حقوقی در آن اصول عقلانی منتج میشوند، ممکن است هر یک از این حقوق از سایر حقوق نیز باشد. به این شیوه هر یک از حقوق بنیادین مانند حق حیات، حق بیان و مالکیت اولاً از بسیط ترین اصول عقلانی انسانی(اصل عدم تناقض و اصل دلیل کافی) استنتاج شده اند، ثانیاً از پیوندهای هر یک از این حقوق با اصول اولیه(اثبات هر کدام) می توانند حقوق را استنتاج و اثبات کنند.
خواندن این کتاب بشر پلی است که فعالان حقوق را از لبه پرتگاه «قرارداد جامع حقوق بشر» به لبه فلات جامع و امن «اصول حقوق بشر» می رساند. اگر ناقضان حقوق بشر با انکار یک به یک گزاره های قراردادی، می خواهیم ما را به پس نشستن تا لبه پرتگاه هدایت کنند، ما هم با ارائه این کتاب آن ها را به قدم زدن بر روی پل و گردشی در فلات “اصول حقوق بشر” دعوت می کند.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر